داستان یک اختراع انقلابی؛ نگاهی به تاریخچه نامگذاری

بیش از یک قرن است که بشر برای رفت و آمدهای خود عمدتا از وسایل نقلیه چهار چرخی به نام اتومبیل کمک می گیرد. اما آیا می دانستید که قبل از فراگیر شدن واژه های اتومبیل (automobile) یا car کلمات دیگری برای اشاره به این اختراع استفاده می شد؟

برای نمونه در شماره مربوط به آگوست ۱۸۹۷ نشریه نیویورک تایمز عبارت جالبی برای توصیف آن چیزی که امروزه با نام خودرو می شناسیم، به کار برده است. در شماره مذکور آمده:

واگن مکانیکی جدید با نام افتضاح اتومبیل آمده که بماند.

 اتومبیل benz

حال سوالی که پیش میاید اینست که اگر نام اتومبیل این قدر بد بوده، چه نام های جایگزین دیگری وجود داشته اند؟ برای واکاوی این موضوع در ابتدا نگاهی به گواهی های اختراع (پتنت) خواهیم داشت.

در سال ۱۷۹۲ شخصی به نام الیور اوانز (Oliver Evans) در فیلادلفیا درخواستی را برای ثبت یک پتنت مطرح کرد. این پتنت در واقع نمونه اولیه از اتومبیل های امروزی به حساب می آمد. آقای اوانز نام Oruktor Amphibolos را برای اختراع خود در نظر گرفته بود.

این وسیله عجیب و غریب در زمان خود نخستین خودرویی بود که با موتور حرکت می کرد، اما مساله عجیب تر اینکه موتور بخار آن تنها ۵ اسب بخار برای جابجایی وزن ۱۵ تنی داشت. همچنین این وسیله فاقد فرمان بود و نمی شد آن را به طرفین هدایت کرد.

اتومبیل

پس از الیور اوانز نوبت به جورج سلدن (George Selden) رسید. این وکیل نیویورکی که اتفاقا در زمینه پتنت فعالیت می کرد، در سال ۱۸۷۹ نام “ماشین جاده ای” (road machine) را ثبت نمود. آقای سلدن در عمل هیچ چیزی تولید نکرده بود، اما انتظار داشت با پیشرفت صنعت خودروسازی از این نام به نان و نوایی برسد! درست مثل کاری که امروزه برخی با اشغال دامنه های خوب اینترنتی می کنند!

تصویری از جورج سلدن

اقدام سلدن به هیچ وجه به مذاق هنری فورد خوش نیامد. چرا که او معتقد بود سلدن بدون هیچ کوششی می خواهد از تلاش خودروسازان دیگر بهره برداری کند. به همین خاطر آقای فورد در سال ۱۹۰۴ سلدن را به دادگاه کشاند.

با رای قاضی دادگاه آقای سلدن مجبور به ساخت یک ماشین جاده ای شد، اما از آنجایی که او توانایی چنین کاری را نداشت، گواهی حق اختراعش در سال ۱۹۱۱ لغو شد.

با این اتفاق قیمت نهایی اتومبیل ها نیز کاهش یافت، چرا که خودروسازان دیگر مجبور نبودند مبالغ هنگفتی را به خاطر چند صفحه کاغذ به جورج سلدن پرداخت کنند.

برادران چارلز و فرانک دوریا (Charles and Frank Duryea) دیگر کسانی بودند که می خواستند تجارت دوچرخه خود را گسترش داده و وارد دنیای خودروسازی شوند. در سال ۱۸۹۵ این دو برادر پتنت “واگن های موتوری” (motor wagons) را ثبت کردند.

Charles and Frank Duryea

آنطور که در پیشینه جالب برادران دوریا آمده، فرانک توانسته بود با یکی از اتومبیل های ساخت خودشان در اولین مسابقه اتومبیلرانی آمریکا به سرعت میانگین ۷٫۳ مایل (۱۱٫۷ کیلومتر) دست پیدا کند که در آن زمان رقمی عالی حساب می شد.

ثبت چنین رکوردی به معنای این بود که برادران دوریا به واسطه شهرتشان می توانند نخستین خودروهای تجاری را در ایالات متحده تولید و به فروش برسانند. اما تصادف با یک دوچرخه سوار که بسیاری آن را اولین تصادف ترافیکی در آمریکا می دانند، رویای واگن های موتوری را بر هم زد.

سرانجام نوبت هنری فورد بود که با اقتباس از دوچرخه ها و واژه bicycle، پتنتی را با نام Quadricycle در سال ۱۸۹۶ ثبت کند. خوشبختانه این نام نسبتا سخت تنها چند سال بیشتر دوام نیاورد.

Henry Ford

به طور کلی چنانچه نگاهی به نشریات و مطبوعات قدیمی داشته باشیم، خواهیم دید که فعالان این عرصه از نام های جالب و خلاقانه ای برای توصیف وسیله ای جدید استفاده کرده اند.

برخی از اسم هایی که در اوایل پیدایش و فراگیر شدن اتومبیل به کار رفته اند، عبارتند از:

Autobaine

Autokenetic

Autometon

Automotor horse

Buggyaut

Diamote

Horseless carriage

Mocole

Motor carriage

Motorig

Motor-vique

Oleo locomotive

Truckle

و اما یک سوال مهم، نام های فعلی که برای وسایل نقلیه چهار چرخ کاربرد دارند، از کجا آمده اند؟

در پاسخ باید گفت واژه اتومبیل (Automobile) یکی از کلمات متعددی بود که در ابتدا مطرح شده بود. مشخص نیست که این واژه چگونه استاندارد شده، اما یقینا کاربرد آن توسط نشریه معروف نیویورک تایمز نقشی کلیدی در گسترش و فراگیر شدن آن داشته است.

The AMG 300SL vs SLS Black Series

به نظر می رسد که واژه اتومبیل اولین بار توسط یک نقاش و مهندس ایتالیایی به نام مارتینی در قرن چهاردهم ساخته شده است. مارتینی طرح هایی را برای وسیله نقلیه ای چهار چرخ که نیروی خود را از انسان ها می گرفت، کشیده بود. وی با ترکیب واژه یونانی اتو (auto) به معنای خود و واژه لاتین موبیلز (mobils) به معنای حرکت به کلمه اتومبیل رسیده بود. با این حساب می توان گفت که اتومبیل به معنای وسیله ای است که خود را حرکت می دهد.

1913 Rolls-Royce

گفتنی است همانند جورج سلدن، مارتینی نیز هرگز موفق به تولید یک وسیله نقلیه واقعی نشد.

علاوه بر automobile، کلمه car نیز برای اشاره به خودروهایی که امروز می شناسیم، کاربرد دارد. این کلمه از واژه سلتیک carrus به معنای ارابه یا واگن اقتباس شده و در واقع برای درشکه هایی که توسط اسب ها کشیده می شد، مورد استفاده قرار می گرفت. این تغییر کاربرد شاید چندان پیچیده نباشد، چرا که خودروهای اولیه شباهت زیادی به درشکه ها داشتند.

1913 Mercedes

با دیدن دیگر نام ها، شاید بتوان گفت که شانس آورده ایم واژه های آسان و راحت automobile و car فراگیر شده اند!

The post داستان یک اختراع انقلابی؛ نگاهی به تاریخچه نامگذاری appeared first on دیجیاتو.

مروری بر یک تراژدی بی پایان؛ خودروهای برقی ایرانی، از گذشته تا حال

همه ما نسبت به مضرات زیست محیطی خودروهایی که با سوخت فسیلی کار می‌کنند، آگاه هستیم و در همه جا می‌شنویم که اگر وضع به همین منوال پیش برود، بایستی منتظر عواقب جدی آلودگی‌ هوای محیط زندگی خود باشیم.

با اطلاع از این امر که سوخت‌ های فسیلی رو به پایان بوده و مضرات بیشماری را نیز بر اکوسیستم جهانی وارد می‌آورند، بسیاری از اذهان به سمت کاربرد سوخت های پاک و تجدید پذیر متمایل شده است. بر این اساس همه نگاه‌ ها به سمت پاک‌ترین منبع انرژی یعنی جریان الکتریسیته خیره شد.

با وجود تلاش هایی که در دهه‌ های گذشته برای تولید خودروهای برقی صورت گرفت، اما به دلایل مختلفی همچون فقدان صرفه اقتصادی و تکنولوژی ابتدایی باتری‌ ها که منجر به برد حرکتی کوتاه خودروی برقی و نیاز چندباره به شارژ باتری در طی مسافت های نسبتا کوتاه می‌شد، تولید خودروهای برقی در لفافه باقی ماند تا اینکه یک شرکت فناورمحور آمریکایی با ریاست فردی آینده‌نگر، توانست قواعد بازی را به نفع فعالان زیست محیطی تغییر دهد.

شاید در اوایل کار، بسیاری ایلان ماسک را یک فرد خیالباف می‌دانستند که بر روی پروژه‌ های از پیش شکست خورده در شرکت تسلا مشغول به کار است؛ اما موفقیت چشمگیر خودروهای برقی تسلا و آمار فروش بالای این خودروها، به همگان ثابت نمود که آینده از دل الکترون‌ ها بیرون می‌آید و پیشرانه‌ های سوخت فسیلی بایستی کم‌کم به فکر دوران بازنشستگی خود باشند.

در کشور ما نیز برخی افراد و گروه های مبتکر در زمینه تولید خودروهای برقی فعالیت‌‌هایی داشته‌اند و پروژه‌هایی را نیز به مرحله تولید آزمایشی رسانده‌‌اند، اما از آنجا که این پروژه‌‌ها از سوی ارگان‌‌های دولتی با استقبال آنچنانی مواجه نشد و بخش خصوصی نیز ریسک بالای سرمایه‌ گذاری در یک چنین موارد پرابهامی را نپذیرفت، ناچار بسیاری از آن پروژه‌‌ها به همراه امید و آرزوهای مخترعان جوانشان، در همان مراحل ابتدایی متوقف شدند و هیچگاه به مرحله تولید در مقیاس صنعتی دست نیافتند.

یکی از معروفترین اشخاص ایرانی فعال در حیطه طراحی و تولید خودروهای الکتریکی آقای جمشید آرین است که در صورت صحت ادعاهایش، قابلیت بدل شدن به یکی از نوابغ حوزه خودرو های الکتریکی را نیز دارا خواهد بود.

اولین خودروی الکتریکی هوشمندی که توسط جمشید آرین بنیان نهاده شد، «آریانا۷۹۲» نام داشت که در سال ۱۳۸۱ به تولید رسید. طبق ادعای آقای آرین، این خودرو مجهز به تکنولوژی شارژ سریع بوده و قادر است تا ظرف مدت ۸٫۸ ثانیه از حالت سکون به سرعت یکصد کیلومتر بر ساعت دست یابد.

حداکثر سرعت ادعایی این خودرو نیز معادل ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت اعلام شده است. باتری آریانا ۷۹۲ به ظرفیت ۱۵ کیلووات ساعت از نوع نیکل- متال هیدرید بوده و بر اساس اطلاعات منتشره، به فناوری شارژ سریع ظرف مدت ۱۵ دقیقه مجهز است. برای شارژ کامل این باتری، به ۶ الی ۸ ساعت زمان نیاز است.

پس از آنکه آریانا از سوی نهادهای مربوطه وقت علی‌رغم وعده‌ های داده شده، مورد استقبال واقع نشد، آقای آرین به کشور استرالیا رفت و در ملبورن، خودروی ۷۹۶-iEV را بر پایه آریانا ۷۹۲ طراحی نمود. طبق ادعای سازنده، این خودرو قادر است تا به حداکثر سرعت ۱۶۰ کیلومتربرساعت دست یابد.

سپس آقای آرین دومین محصول استرالیایی خود را به نمایش گذاشت و نام iEV800 را برای آن انتخاب نمود. باز هم بر اساس ادعای سازنده این خودرو با سرعت بیش از ۱۶۰ کیلومتر در ساعت، ۲۵۰ الی ۳۰۰  کیلومتر را با یکبار شارژ کامل باتری طی می‌کند و شتاب صفر تا صد آن معادل ۷٫۵ ثانیه است.

آرین به فعالیت‌ هایش در استرالیا و آلمان ادامه داد و پس از بازگشت به کشور، یک دستگاه خودروی تیبا را به سیستم برقی خود مجهز نمود و کد IEV1-IR را برای آن برگزید. سرانجام و پس از انجام پروژه‌ های مختلف، جمشید آرین به نشانه اعتراض به عدم توجه مسئولین، خودروی IEV2 خود را به درون دریاچه انداخت.

گذشته از آنکه کسی نمی‌تواند منکر فعالیت‌ های مبتکرانه آقای آرین باشد، اما ابهاماتی در زمینه ادعاهای آقای آرین وجود دارد و مهمترین آنها این نکته است که چرا آقای آرین [تا آنجا که ما اطلاع داریم] هیچگاه ادعاهای خود را در معرض آزمایش توسط خبرنگاران و کارشناسان خبره در ایران و جهان قرار نداده است.

تنها ادعا کافی نیست بلکه هر ادعایی نیاز به اثبات دارد تا بتواند حقانیت خود را بر کرسی نشاند. ادعاهایی همچون اختراع سامانه شارژ سریع در تنها ۱۵ دقیقه، دامنه حرکتی ۵۰۰ کیلومتر با یک یکبار شارژ و سایر گزینه‌ های مشابه، مواردی هستند که بایستی به تایید خبرنگاران و کارشناسان برسند تا هرگونه شک و شبهه در این‌ باره از میان برداشته شود.


البته فارغ از تایید یا رد این ادعاها، اصل تلاش و همت آقای آرین بسیار قابل ستایش است و تولید مدل‌‌های مختلفی همچون مارس، سری خودروهای iEV، آریانا، سورن هیدروژنی و تیبای الکتریکی، ایستگاه شارژ و کارهای دیگر این شخص نشان می‌‌دهد که به تنهایی از کل صنعت خودروسازی ما نوآورانه‌‌تر عمل نموده است که بسیار قابل تحسین و شایسته حمایت است.


اما تولید خودروهای الکتریکی در ایران تنها منحصر به آقای آرین نمی‌شود و دانشمندان جوان دیگری نیز در کشورمان وجود دارند که در این زمینه فعالیت می‌کنند.

اخیرا شرکت خودروسازی سایپا در همکاری با دانشگاه خواجه نصیر، از یک نمونه تمام الکتریکی خودروی ساینا رونمایی کرده است طبق گفته کارشناسان دست اندرکار این پروژه، ساینای برقی قادر است تا پس از هر بار شارژ، مسافتی معادل ۲۰۰ کیلومتر را در سطح شهر و نیز ۳۰۰ کیلومتر را در جاده‌ های بین شهری بپیماید.

از حیث فنی اما به نظر می رسد که محصول برقی سایپا تلفیقی از تکنولوژی های داخلی و خارجی باشد، توان موتور ساینا برقی ۷۰ کیلو وات معادل حدود ۹۳ اسب بخار اعلام شده است که رقمی بسیار نزدیک به نمونه بنزینی ساینا است.باتری توسط شرکت صبا باتری تامین شده است و احتمالا ادوات کنترلی نیز ماحصل دانش شرکت بلژیکی حاضر در این پروژه است

قیمت تمام شده ساینای برقی در حدود ۷۰ میلیون تومان است و دست اندرکاران این پروژه اظهار امیدواری نموده‌اند که تاحدود ۱۸ ماه آینده این خودرو را با بهای ۴۰ میلیون تومانی به مرحله تولید انبوه برسانند که البته با توجه به آماده نبودن زیرساخت‌‌ها، تولید انبوه این خودرو در حال حاضر امری بعید به نظر می‌رسد.


خودروی برقی دیگری نیز که پیش از این توسط محققین دانشگاه خواجه نصیر طوسی طراحی و تولید شده، قاصدک نصیر نام دارد. این خودرو به موتور ۱۰ کیلووات (۱۳٫۴ اسب بخار) و هشت عدد باتری ۱۲ ولت مجهز بوده که بر اساس گفته های سازندگان آن، دارای دامنه حرکتی ۹۰ کیلومتر با یک مرتبه شارژ و حداکثر سرعت بیش از ۹۰ کیلومتربرساعت است.

در این خودرو از گیربکس پراید برای انتقال نیرو بهره برده شده و از یک پنل خورشیدی قرار گرفته بر روی سقف هم به منظور تامین برق کابین استفاده شده است.

صحبت هایی مبنی بر تولید این خودرو توسط کیش خودرو به در همان زمان به گوش رسید که هیچ‌گاه جامه عمل به آن پوشانده نشد.

شرکت دانش بنیان پاراکس موتورز نیز که زیر مجموعه دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین به شمار می‌رود، موفق شده تا خودرویی برقی موسوم به «یوز» را با الهام از نمونه فرانسوی تحت عنوان «رنو توییزی» به مرحله تولید برساند.

نیرو بخش یوز برقی ایرانی یک موتور الکتریکی تعبیه شده در محور عقب است که قادر به تولید ۲۰ اسب بخار(۱۵ کیلووات) قدرت است. با هر مرتبه شارژ که مدت ۳ ساعت و ۳۰ دقیقه به طول خواهد انجامید، یوز قادر است تا مسافتی در حدود یکصد کیلومتر را بپیماید.

وزن این خودرو در حدود ۴۸۰ کیلوگرم اعلام شده و امکاناتی همچون صفحه نمایش ۴٫۳ اینچی، ایموبلایزر و… برای آن در نظر گرفته شده است. طول بدنه یوز تقریبا ۲٫۳۲ متر اعلام شده و عرض آن هم ۱٫۱۹ متر و ارتفاع آن ۱٫۴۶ متر است.

سازنده ایرانی از عرضه دو مدل آن یعنی تک سرنشین به همراه فضای بار عقبی و دو سرنشین خبر داده است. مسلما استفاده از یک چنین خودرو هایی در مسیرهای طولانی چندان تجربه دلچسبی نخواهد بود اما برای مصارف شهری می‌تواند یکی از بهترین‌‌ها باشد.

سرنوشت صنعتی‌‌سازی این طرح در هاله‌ای از ابهام قرار دارد اما بر اساس اطلاعات غیر رسمی، در صورت عرضه یوز به بازار، بایستی بهایی در حدود ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان را برای آن بپردازیم.

در هر صورت آنچه که مسلم است، چه بخواهیم و چه نخواهیم، آینده از آن انرژی‌های پاک و مهمتر از همه نیروی الکتریسیته است.

بنابراین اگر بخواهیم به عقب افتادگی که در تولید خودروهای احتراق داخلی به آن دچار هستیم، مبتلا نشویم بایستی هرچه زودتر نسبت به گام برداشتن در مسیر توسعه و سرمایه‌گذاری بر روی خودروهای الکتریکی اقدام نماییم. مطمئن باشید که فردا دیر است و باید همین امروز شروع کنیم.

The post مروری بر یک تراژدی بی پایان؛ خودروهای برقی ایرانی، از گذشته تا حال appeared first on دیجیاتو.